انقـلاب ۱۳۵۷ ایـــران

انقلاب ۱۳۵۷ ایران در ۲۲ بهمن سال ۱۳۵۷ هجری خورشیدی

(۱۱ فوریه ۱۹۷۹) با  مشارکت طبقات مختلف مردم ، بازاریان ، احزاب

سیاسی مخالف حکومت پهلوی ، روشنفکران ، دانشجویان و روحانیون

شیعهدر ایران انجام پذیرفت و نظام پادشاهی این کشور را سرنگون و زمینهٔ

رویکار آمدن نظام جمهوری اسلامی به رهبری روحانی شیعه ،

روح الله خمینی رافراهم کرد . تفکرات و شخصیت های اسلامی در این انقلاب

ضدسلطنتیحضور برجسته ای داشتند و خمینی آن را انقلاب

اسلامی خواند . اینانقلاب با نامانقلاب بهمن ۵۷ نیز شناخته می شود . یکی

از پیامدهای اینانقلاب ، به وجود آمدن یک  طبقه حاکم بود که از نظر

اقتصادی ، تحصیلی وحتی خانوادگی با هم پیوندهای نزدیکی داشتند .

 

پس از کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲، محمدرضا شاه به تثبیت قدرت خود

پرداخت و طرح های جنجال برانگیز موسوم به انقلاب سفید که محور اصلی آن

را اصلاحات ارضیتشکیل می داد ، به اجرا گذاشت . اجرای این طرح ها و

افزایش چند برابری درآمدهای نفتی ، موجب توسعه اقتصادی و دگرگونی

ساختار اجتماعی ایران و در عین حال افزایش اختلاف طبقاتی و تنشهای

اجتماعی در دهه های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ گشت . شاه با معطوف کردن اقدامات

امنیتی و اطلاعاتی خویش بر سرکوب طبقه متوسط جدید و احزاب سکولار ،

خود را در مقابل روحانیون و تفکرات مبارز جدید اسلامی آسیپ پذیر ساخت .

اصلاحات او و نیز جانبداری وی از دولتهای آمریکا و اسرائیل ، با مخالفت

روحانیون به ویژه خمینی روبرو شد . در این دوران شماری از روشنفکران

ایران ( از همه مهمتر علی شریعتی ) بر احیای تفکر سیاسی شیعه تأثیری

عمیق نهاده و تفسیری انقلابی از شیعه را به عنوان یک ایدئولوژی

رهایی ساز ، در اذهان مردم به ویژه محصلان و دانشجویان به جای گذاشتند .

خمینی نیز در سالهای تبعید خود ، هر چند خواهان ایجاد یک حکومت

اسلامی به رهبری فقها به جای سلطنت موروثی بود ، بیشتر به طرح نقطه

ضعفهای رژیم و مسائلی می پرداخت که موجب نارضایتی توده مردم

مسلمان ایران می شد . در این دوران همچنین شماریسازمانهای

چریکی مارکسیست و اسلام گرا شکل گرفتند که به مبارزه مسلحانه با رژیم

اعتقاد داشتند . نهایتاً با سیاست های نادرست حزب دولتی رستاخیز در

خصوص بازار و مذهب در اواسط دهه ۱۳۵۰۰ ، بازاریان و روحانیون محافظه

کار و غیر سیاسی نیز به عنوان دو متحد تاریخی ، به صفوف مخالفان

پیوستند . تنش ها و نارضایتی های مذکور ، با بازتر شدن فضای سیاسی در

سال ۱۳۵۶ که به دلیل فشارهای دولت آمریکا و نهادهای مدافع حقوق بشر

صورتپذیرفته بود ، از پاییز و زمستان همان سال ، به صورت تظاهرات

خیابانی خود را نشان داد . معترضان برای برگزاری راهپیمایی ، از سنت های

شیعی چون مراسم چهلم جانباختگان اعتراضات، استفاده سیاسی به عمل

آوردند . رویدادهایی چون فاجعه آتش سوزیسینما رکس آبادان ، کشتار

  معترضاندر تعدادی از تظاهرات ها ( از جمله در واقعه جمعه سیاه در

شهریورماه ) ، و امتیازهای دیرهنگام شاه به مخالفان ، موجب تشدید

اعتراضات و از دست رفتن امکان مصالحه شد.رکود اقتصادی به وقوع

اعتصابات گسترده و پیوستن طبقه کارگر به  تظاهرات ها و در نتیجه فلج

شدن اقتصاد کشورانجامید . با پیوستن کارگران و همچنین تهیدستان شهری

به تظاهرات ها ، دامنه اعتراضات از ده ها هزار نفر به صدها هزار و حتی

میلیونها نفر رسید .

 سرانجام پس از خروج شاه از کشور و عدم موفقیت دولت نخست وزیر

ملی گراشاپور بختیار در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ روح الله خمینی به ایران بازگشت .

بعداز دو روز نبرد مسلحانه سازمان های چریکی و هزاران داوطلب مسلح با

گارد شاهنشاهی و اعلام بیطرفی ارتش در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، انقلاب به

پیروزیرسید . متعاقب آن ، نظام « جمهوری اسلامی » در قالب حکومتی

دینی برپایهٔ تفسیر خاصی از شیعه به نام ولی فقیه جایگزین نظام پیشین

گردید .

انــقـــلاب اســــلامـــی ......